2026-008 „Jowita 2”

Przód — drewniana obudowa, chromowane gałki i klawisze, napis JOWITA 2 i logo Unitra Eltra; widoczne rysy i ciemna plama/zaciek na okleinie [źródło: własne] Kliknij, aby zamknąć.

Tył — czarna obudowa, chromowana rączka, otwory wentylacyjne, wnęka z czerwoną płytką i gniazdami DIN [źródło: własne] Kliknij, aby zamknąć.

Historia egzemplarza

Radio przenośne Unitra Eltra „Jowita 2" w kolekcji. Pamiątka rodzinna po dziadkach — grało w ich pracowni krawieckiej, którą odtworzyli w latach 70. Radio trafiło tam więc na początku życia pracowni, a nie po latach — i zostało w rodzinie do dziś.

Pochodzenie do uzupełnienia: rok pozyskania do kolekcji (jeśli znany).

Numer fabryczny i data produkcji: 78011146 → rok 1978

Nalepka we wnęce bateryjnej (obok sprężyny kontaktowej) nosi numer 78011146 (osiem cyfr), a obok dwa mniejsze stemple — cyfra i litera A, najpewniej znaki kontroli jakości, typowe dla produkcji z epoki. Numer potwierdzony przez właściciela z egzemplarza; odczyt ze zdjęcia dawał o jedną cyfrę za mało (7801146) — kadr był robiony pod kątem i zgubiła się jedna z dwóch jedynek w środku.

Odczyt daty z numeru — bardzo prawdopodobny, ale nie potwierdzony dokumentem: pierwsze cztery cyfry czytane jako RRMM dają 78 · 01, czyli styczeń 1978, a pozostałe cztery (1146) to numer kolejny. Za taką interpretacją przemawiają trzy rzeczy:

1. Format się zgadza — schemat „dwie cyfry roku + dwie miesiąca + numer kolejny" był w polskim przemyśle tego okresu standardem, a 01 mieści się w zakresie miesięcy (gdyby to były po prostu kolejne cyfry numeru, trafienie akurat w poprawną parę rok-miesiąc byłoby przypadkiem).
2. Rok pasuje do modelu. Karta modelu nie podaje lat produkcji i przyznaje wprost: *„brak dokładnego roku produkcji — oldradio.pl podaje jedynie »197x«"*, a Jowita 2 plasuje się między oryginalną Jowitą MOT-701 (ok. 1973) a wersją Jowita 2 IC (ok. 1979 wg radiomuseum.org). **Styczeń 1978 wpada dokładnie w to okno** — gdyby wyszedł rok 1969 albo 1985, hipotezę trzeba by odrzucić.
3. Reszta numeru zachowuje się sensownie — 1146 jako numer kolejny pasuje do skali produkcji masowego odbiornika przenośnego lepiej niż trzycyfrowa numeracja, którą podejrzewałem przy błędnym odczycie. Cztery cyfry po dacie to typowy zapas na kilka tysięcy sztuk miesięcznie.

Historia rodzinna zgadza się z odczytem

Dziadkowie odtworzyli pracownię krawiecką w latach 70., a radio grało w niej od jej początków. To niezależne potwierdzenie dekady — pochodzące z zupełnie innego źródła niż nalepka z numerem.

Nie jest to dowód na miesiąc ani nawet na konkretny rok: historia rodzinna mówi „lata 70.", nie „styczeń 1978". Ma jednak realną wartość jako test, który odczyt mógł oblać, a nie oblał — gdyby z klucza wyszedł 1968 albo 1985, obie wersje by się rozjechały i trzeba by którąś odrzucić. Zamiast tego dwie niezależne linie wskazują ten sam okres, a przy datowaniu sprzętu z epoki to tyle, ile zwykle da się osiągnąć bez papierów.

Dokumentacja się nie zachowała (ustalone w rodzinie, 08.2026) — nie ma karty gwarancyjnej ani instrukcji, więc droga przez datę sprzedaży jest zamknięta. Nie ma sensu do niej wracać.

Czego brakuje do pewności: klucza numeracji Eltry z dokumentacji fabrycznej albo drugiego egzemplarza Jowity z czytelnym numerem — dwa numery z różnych lat rozstrzygnęłyby sprawę natychmiast. To jedyne dwie otwarte drogi. Do tego czasu rok_produkcji: 1978 zostaje wpisany jako ustalenie z numeru poparte historią rodzinną, nie odczyt z tabliczki.

To pierwszy egzemplarz w kolekcji, którego rok produkcji ustalono z numeru fabrycznego, a nie z tabliczki znamionowej ani z lat produkcji modelu. Jeśli klucz się potwierdzi, ta sama sztuczka zadziała przy pozostałych Eltrach — i przy okazji pozwoli uzupełnić lata produkcji w karcie modelu, która dziś ma je puste.

⚠️ Sprostowanie 07.09.2026: rok 1978 zostaje, „styczeń" odpada

Odczyt RRMM (78 · 01 = styczeń 1978) został obalony przez piąty numer Eltry w zbiorze. Irena (2026-069) przyjechała z etykietą 7933246? — ta sama długość, ten sam brak separatora, ta sama brązowa kartonowa etykieta w komorze baterii. A RRMM dałoby tam 79 · 33, czyli miesiąc 33.

➡️ Co się zmienia: 01 było początkiem sześciocyfrowego numeru, a nie miesiącem. Datowanie na styczeń trzeba wycofać.

➡️ Co się NIE zmienia: rok 1978 stoi. Oba odczyty dają ten sam rok, bo oba czytają 78 jako rok — a odczyt RR + sześć cyfr jest dodatkowo potwierdzony na Ani R-612 (87.590702), Emilii RM-407 (89 523085) i Julii Stereo (84 324536). Pole rok_produkcji: 1978 zostaje bez zmian, zmienia się tylko precyzja: rok, nie miesiąc.

💡 Ten wpis sam sobie zapowiedział to rozstrzygnięcie. Napisano tu wtedy: „Czego brakuje do pewności: klucza numeracji Eltry […] albo drugiego egzemplarza […] — dwa numery z różnych lat rozstrzygnęłyby sprawę natychmiast" oraz „Jeśli klucz się potwierdzi, ta sama sztuczka zadziała przy pozostałych Eltrach". Oba przewidywania się spełniły — tylko wynik wyszedł węższy, niż zakładano: klucz działa, ale jest prostszy (RR + numer), niż wyglądał na jednym egzemplarzu.

⚠️ Reguła metodyczna: w odczytach typu „ta grupa cyfr to miesiąc" wystarczy jedna liczba powyżej 12 na innym egzemplarzu, żeby cała interpretacja padła. Argument „01 mieści się w zakresie miesięcy, więc trafienie byłoby przypadkiem" był słaby — liczb od 01 do 12 jest w numerach seryjnych po prostu dużo.

Stan

• Kosmetyczny 3/5 — obudowa drewniana z rysami i ciemną plamą/zaciekiem na okleinie od frontu; chrom gałek i rączki zachowany.
• Techniczny — nieznany (nie sprawdzono, czy działa).
• Kompletny z zewnątrz: obudowa, rączka, tylna ścianka, gniazda DIN.

Do uzupełnienia: sprawność (stan techniczny) i rok pozyskania do kolekcji. Numer fabryczny jest potwierdzony z egzemplarza, datowanie poparte historią rodzinną, a sprawa dokumentacji zamknięta — nic się nie zachowało.