Muzeum Polskiej Elektroniki

Toral Toruń · 1958–1991

Zakłady Elektronowe "Toral" (Fabryka Obwodów Drukowanych; od lat 70. "Unitra-Toral")

Historia

Zakład wywodzi się z Toruńskich Zakładów Galanterii Metalowej (wcześniej produkujących zabawki i sprzęt medyczny), które w 1958 przekształcono w wyspecjalizowaną Fabrykę Obwodów Drukowanych „Toral" przy ul. Grudziądzkiej 45 w Toruniu. Rocznice zakładu obchodzono jednak już od 1977 (25-lecie), co wskazuje na ciągłość z wcześniejszym, powojennym zakładem galanteryjnym z początku lat 50.

Produkowano tu obwody drukowane (płytki do montażu podzespołów elektronicznych), rezystory drutowe oraz lampy elektronowe na potrzeby polskiego przemysłu elektronicznego. W latach 70. przedsiębiorstwo weszło w skład Zjednoczenia Przemysłu Elektronicznego Unitra, sygnując od tego momentu wyroby jako „Unitra-Toral". Na początku lat 80. zakład zatrudniał ok. 1500 osób, będąc jednym z większych pracodawców w Toruniu.

Zakład zapisał się także w historii Sierpnia '80: kilka dni przed 31 sierpnia 1983 SB i MO aresztowały i pobiły dwóch pracowników Toralu rozwieszających plakaty nawołujące do uczczenia rocznicy porozumień sierpniowych; w procesie z 29 lutego 1984 nie zwolniono ich do rozprawy, która ostatecznie zakończyła się amnestią 21 lipca 1984.

Przemiany gospodarcze przełomu lat 80./90. — przestarzała, nierentowna produkcja niekonkurencyjna wobec importu — doprowadziły do zamknięcia zakładu w 1991. Halę produkcyjną przejęła spółka „Filmar" (centrum handlowe w latach 90., od 2004 hotel Filmar).

Produkcja i rola

Toral dostarczał zakładom Unitry obwody drukowane i rezystory drutowe — podzespoły montażowe niezbędne w produkcji odbiorników radiowych, telewizorów i innego sprzętu elektronicznego zjednoczenia, bez własnej marki sprzętu audio.

Źródła