Muzeum Polskiej Elektroniki

Unitronex Warszawa · 1974–obecnie

Unitronex — polsko-amerykańskie joint venture PHZ Unitra i PHZ Metronex (zał. 1974)

Historia

Unitronex powstał w 1974 roku w Stanach Zjednoczonych jako spółka typu „joint venture" — jedno z pierwszych polsko-amerykańskich przedsięwzięć gospodarczych czasów PRL. Współzałożycielami ze strony polskiej były dwa przedsiębiorstwa handlu zagranicznego: Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego Unitra (obsługujące eksport/import zjednoczenia Unitra) oraz PHZ Metronex (z zjednoczenia Mera). Stronę amerykańską reprezentował biznesmen z Chicago Don Mucha, który nawiązał kontakty z Unitrą po zaproszeniu do Polski w 1973 roku, w ramach gierkowskiej polityki kontrolowanego otwarcia na kapitał zachodni.

Model biznesowy Unitronexu opierał się na dwóch strumieniach handlu: eksporcie polskich wyrobów elektronicznych na rynek USA i Kanady (m.in. kondensatory Elwa sprzedawane pod marką „Unitronex") oraz imporcie do Polski podzespołów elektronicznych niedostępnych w kraju — bezpośrednio od producentów, bez kosztownych pośredników z Niemiec Zachodnich czy Holandii, z których wcześniej korzystała Unitra.

Współpraca handlowa toczyła się w realiach zimnej wojny — po stronie polskiej Mucha bywał podejrzewany o powiązania z CIA i śledzony, po stronie amerykańskiej media (w tym „New York Times") sugerowały jego związki z wywiadem komunistycznym, zwłaszcza po przyjęciu odznaczenia z rąk gen. Wojciecha Jaruzelskiego w latach 80.

Według wpisu na unitraklub.pl (stan na 2016 r.) spółka „nadal funkcjonuje". Pod nazwą Unitronex działa dziś w Warszawie firma zajmująca się dostawami sprzętu specjalistycznego (m.in. dla służb i instytucji), jednak nie ma potwierdzonego, udokumentowanego źródłem ciągu organizacyjnego między oryginalnym joint venture z 1974 roku a tym współczesnym podmiotem — do weryfikacji.

Rola w strukturach Unitry

Unitronex figuruje na liście przedsiębiorstw podległych zjednoczeniu Unitra, ale — w odróżnieniu od zakładów produkcyjnych zjednoczenia — nie wytwarzał sprzętu, a obsługiwał wymianę handlową z zagranicą po stronie północnoamerykańskiej. Był jednym z kanałów, przez które zjednoczenie Unitra prowadziło swoją politykę eksportową: produkty krajowych zakładów (Diora, Eltra, Tonsil, Unitra-Elwa i inne) trafiały na rynki zachodnie i wschodnioeuropejskie pod różnymi markami handlowymi, dopasowanymi do lokalnych rynków (np. Thomson, Sanyo, Continental Edison i dziesiątki innych — pełna lista na unitraklub.pl/eksport). Rola Unitronexu była węższa i specyficzna: obsługa rynku USA i Kanady, zarówno w eksporcie (np. kondensatory Elwa pod marką „Unitronex"), jak i w imporcie komponentów elektronicznych niedostępnych w kraju, co dla Unitry oznaczało tańszy i bardziej bezpośredni dostęp do zachodnich podzespołów niż przez dotychczasowych pośredników zachodnioeuropejskich.

Źródła